كاشانيها همواره در ساخت آبانبارها ذوق و سليقهاي خاص به خرج دادهاند كه تزئينات آب انبارها گواه اين ادعاست. 
بسياري از مردم كويرنشين سالها از پس از ايجاد شيوههاي نوين آبرساني، روش سنتي تامينآب آشاميدني از آب انبارهاي قديمي رااز ياد نبردهاند و در گوشهوكنار بافت قديمي كاشان هنوز آب انبارهايي وجود دارد كه مايه حيات را به طالبان خود هديه ميكند.
قدمت برخي آبانبارهاي كاشان به دوران صفويه و بعد از آن برميگردد كه ساختمان آنها ساده و به دور از تزئينات معماري همچون كاشيكاري و سردرهاي تزئيني است.
در بازار تاريخي كاشان آبانبار "حاج سيد حسين صباغ" ،يكي از شاهكارهاي برجسته معماري هنوز پابرجاست كه به لحاظ معماري خاص، بزرگي و گنجايش آب، از آثارارزشمند مجموعه بافت كهن كاشان محسوب ميشود.
كارشناسان ميراث فرهنگي اين اثر را نمونهاي كم نظيردرمعماري آب انبارهاي كشور ميدانند كهاثرهاي هنري و معماري از قبيل مقرنس كاري تزئينات سردر از ويژگيهاي آن است.
آب انبار "حكيم هارون" واقع در "درب گلان"كاشان نيز از ديگر آبانبارهاي مشهور كاشان است كه باني و سازنده آن يك طبيب كليمي به نام "حكيم هارون" بوده است.
درمحل برداشت اين آبانبار،دو شيرآب يكي براي استفاده مسلمانان و ديگري براي استفاده اقليت كليميهاي محل تعبيه شده بوده است.
جالب آنكه اين طبيب كليمي آب انبار رابه نذر حضرت اباعبداللهالحسين(ع) بنا كردهاست.
يك محقق كاشاني دوستدار ميراث فرهنگي معتقد است آب انبار يك فضاي فيزيكي نيست، بلكه يك ارزش است كه در گذشته قابل احترام بوده ، چون كار حفظ و نگهداري از مايع حيات "آب" را انجام ميدادهاست.
"مسعود عطارها" به خبرنگار ايرنا گفت: كلمه "آبانبار" با واژه "سقايت" كه به معني و مفهوم توزيع آب شرب براي رضاي خدا بين شهروندان و سوگواران حضرت امام حسين (ع) است ، همواره مانوس بودهاست.
وي افزود: زلزله مهيبي كه در سال ۱۱۹۲ه.ق. در كاشان رخ داد،تقريبا همه شهر را ويران كرد،اما به علت سازه منحصربه فردونوع معماري خاص آب انبارها بسياري از آنها سالم ماندند.
عطارها خاطرنشانكرد: كار ساخت آبانبارهاي كاشان از دوره زنديه شروع شده و تعميرومرمتآنهاهماكنوننيزادامه دارد،امابيشترين ساخت و ساز آب انبارهاي كاشان مربوط به دوره قاجاريه است.
اين محقق ميراث فرهنگي گفت: هماكنون از مجموع ۸۵آبانبار شهر كاشان ۳۷ آب انبار احيا و فعال است كه بيش از نيمي از آنها در فهرست آثارملي كشور به ثبت رسيدهاست.
وي، آبانبارهاي "حاج صباغ"، "حاج شريف" ، "گذر سرفره"، "طاهر و منصور"، "دروازهاصفهان"، "كوشك صفي"، "پنجهشاه"و"كوچه سرسنگ"راازجمله آبانبارهاي فعال كاشان ذكر كرد.
عطارها خاطر نشان كرد: به غير از آبانبارهاي "حكيم هارون" و " حاج سيد حسين صباغ"كهداراي چهار بادگير هستند، بقيه آبانبارهاي كاشان داراي يك يا دو بادگير بودهاند.
بهگفتهوي،آبانبارهاي كاشان از۵۰تا ۸۰پله دارند و ميزان حجم آبگيري آنها، بسته به نوع كوچكي و بزرگي مخزن ذخيره آب از ۵۰۰تا ۲۵۰۰مترمكعب آب است كه بزرگترين آن به لحاظ آبگيري آبانبار حاج "سيد حسين صباغ" است.
وي تصريح كرد: تمامي آبانبارهاي كاشان وقف عام است و بيش از ۹۵درصد از آنها با بناهاي مركز محله مانند مسجد ، تكيه ، حمام ، حسينيه و گذر ساخته شدهاند.
وي گفت: آب آب انبارهاي كاشان در گذشته از آب هفت قنات و سه چشمه تامين ميشد،اماهماكنونازچشمه "صفيآباد" معروف به "آب شاه" درفاصله ۴۰كيلومتري جنوب غربي كاشان در حوالي روستاهاي "قهرود" و" جوينان" تامين ميشود.
بهگفتهوي،محل مناسبي با كمك مردم و مساعدت دستگاههاي ذيربط نيز براي آب- گيري تانكرها در جاده قمصر پيش بيني شده كه آب را براي ذخيرهدر آبانبارها تحويل ميگيرند.
عطارها تاكيد كرد: كميته حفظ، احيا و بازسازي آب انبارهاي تاريخي كاشان براي احياي آبانبارهاازهيچ كوششي دريغ نورزيدهاست، تا جايي كه براي احياي زيرساختهاي شهري وبازسازي ۱۴آبانبار باارسال نامهاي به دفتر عمران سازمان ملل درخواست كمك ۱۰۰هزار دلاري بلاعوض كرد.
وي يادآور شد: " كميته حفظ و احيا و بهسازي آب انبارهاي تاريخي كاشان" در سال ۷۳تشكيل شد و طي سالهاي اخير اقدامات اين كميته بعلت ديدگاههاي برخي دستگاههاي اجرايي كاشان دچار وفقه شده است.
فرمانداري، شهرداري ، شركت آب و فاضلاب، دانشگاه علوم پزشكي، دادگستري ادارههاي اوقاف و امور خيريه و ميراث فرهنگي اعضاي اين كميته هستند.
معاون حفظ و احياي اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كاشان نيز با تاكيد بر حفظ و نگهداري از آب انبارهاي تاريخي كاشان خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: بيش از يك ميليارد ريال اعتبار سال گذشته براي مرمت و بازسازي آبانبارهاي تاريخي اين منطقه هزينه شدهاست.
"محمدرضاعطوف نساج"افزود:اين ميزان اعتبارصرف عملياتزيرسازي، خاكبرداري ،پيريزي و عمليات ، نازك كاري شامل آجركاري سينگلوكارتعميرومرمت بادگير آبانبارها شدهاست.
به گفته وي، بيش از ۴۰۰ميليون ريال فقط براي احيا و بازسازي آب انبار "ولي سلطان" كاشان هزينه شد.
مسوول بهداشت محيط كاشان هم به خبرنگار ايرنا گفت: با توجه بهآلوده بودن برخي آبانبارهاي كاشان امسال به ۱۰آبانبار مجوز آبگيري داده نشد.
مهندس "محسن فتحي مقدم" افزود: بر اساس آئين نامه مقررات بهداشتي، سقف آبانبارها بايد سالم و ريزش نداشته باشد.
وي نصب توري جلو بادگيرها، دفع بهداشتي ، فاضلاب محل برداشت آب، ايمني بودن دريچههاي بازديد و دارا بودن حوضچه آبريز آبانبارهارابرخي ديگر از موارد آيين نامه مقررات بهداشتي آبانبارها برشمرد.
اين مقام بهداشتي تاكيد كرد: محل آبگيري و آب مورد استفاده شماري از آب انبارهايكاشان مورد تائيد معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي كاشان نيست.
وي به مردم توصيه كرد: آب آبانبارها را بهصورت خام براي آشاميدن استفاده نكنند، بلكه پس از جوشاندن آن را مورد استفاده قرار دهند.
یوسف صائب
منبع:ایرنا